ต้นไม้ทนแดด กับต้นปักษาสวรรค์

ต้นไม้ทนแดด กับต้นปักษาสวรรค์
ต้นไม้ทนแดด กับต้นปักษาสวรรค์

ต้นไม้ทนแดด กับต้นปักษาสวรรค์

ต้นไม้ทนแดด กับต้นปักษาสวรรค์ (Bird of Paradise) เป็นพืชดอกเขตร้อนประเภทหนึ่งที่มีดอกทั้งปี นิยมใช้ตัดดอก หรือปลูกเพื่อการประดับสถานที่ตกแต่งสวน ความสวยของไม้อกที่มีชื่อเรียงนามเพราะแบบนี้ เป็นที่พอใจคนที่รักดอกไม้มามากมายถัดมากแล้ว เนื่องจากจุดเด่นของดอกเมื่อเวลาบานสุดกำลัง จะมีลักษณะเหมือนนกเกาะที่ก้านดอกหรือกาบดอก บางคนก็จินตนาการมองเห็นเป็นนกที่กำลังบินอยู่บนฟ้า บ้างก็มองเห็นเป็นหัวนกที่มีหงอนหรือลักษณะผู้กระทำรีดนิ้วมือของหญิงสาวด้วยอาการที่อ่อนช้อย สุดแล้วแต่สายตาของแต่ละท่านที่จินตนาการต่างๆนาๆ บ้าน

แม้กระนั้นก็ยังมีคนอีกเยอะๆยังงวยงงรวมทั้งรู้ผิดรู้สึกว่าต้นปักษาสวรรค์เป็นพืชดอกแบบเดียวกันกับธรรมรักษา(ก้ามกุ้ง ก้ามกั้ง และก็ก้ามปู;Heliconia)เพราะเหตุว่ามีลักษณะดอกคล้ายกัน ถ้าเกิดพินิจพิเคราะห์ในด้านของความงดงาม ดอกธรรมรักษานั้นสู้ต้นปักษาสวรรค์มิได้ ราคาก็ถูกกว่า การปลูก การเลี้ยงแล้วก็การขยายพันธุ์ก็ทำเป็นง่ายดายกว่า ซึ่งตรงจุดนี้ก็ต้องการที่จะให้ทุกคนทำความเข้าใจเสียใหม่ให้ถูกตรงกันเป็น “ต้นปักษาสวรรค์”

เป็นพืชที่อยู่ในสกุล (Family) Strelitziaceae สกุล (genus) Strelitzia (พืชในตระกูลนี้แล้วก็กล้วยพัดด้วย) ซึ่งต่างกับธรรมรักษาที่อยู่ในตระกูล Heliconiaceae สกุล Heliconia แต่ก่อนพืชทั้งยังสามประเภทเป็นต้นปักษาสวรรค์ กล้วยพัด รวมทั้งธรรมรักษา จะอยู่ในตระกูลเดียวกวันเป็น Musaceae อีกทั้งต้นปักษาสวรรค์รวมทั้งธรรมรักษาสามารถแบ่งย่อยเป็นจำพวก (species) ได้อีกซึ่งในขณะนี้จะเอ๋ยถึงเฉพาะประเภทของต้นปักษาสวรรค์แค่นั้น HOME

ก่อนจะเสนอแนะเนื้อหาให้ลึกลงไปถึงประเภทของต้นปักษาสวรรค์ พวกเรามาทำความรู้จักกับพืชดอกเขตร้อนที่มีชื่ออันเพราะว่า “ต้นปักษาสวรรค์” กันพื้นฐานก่อน

“ต้นปักษาสวรรค์” มีชื่อสามัญว่า Bird of Paradise มีถิ่นเกิดในแอฟริกาใต้ ต้นปักษาสวรรค์มีอยู่หลายประเภท แต่ว่าที่นิยมนำมาปลูกกันมากมายมี 2 จำพวกเป็น Strelitzia reginae (ดอกสีส้ม) แล้วก็ Strelitzia Nicolai (ดอกสีขาว)

ลักษณะทางวิชาพฤกษศาสตร์

ลักษณะต้น มี 2 ประเภทเป็น

  1. จำพวกที่ไม่มีลำต้นอยู่เหนือพื้นดิน ต้นเป็นหัวหรือเหง้าเจริญรุ่งเรืองอยู่ใต้ดิน มีแม้กระนั้นก้านใบแล้วก็ตัวใบโผล่ขึ้นมาเพียงแค่นั้น ก้านใบมีสีแดงคล้ำ โผล่ขึ้นมาเหนือดิน ใบเป็นใบโดดเดี่ยว มีอิสรภาพแต่ว่ามักจับกลุ่มกันขึ้นเป็นกอ สูงราว 5-6 ฟุต ดังเช่นว่า Strelitzia reginae, Strelitzia parvifolia ฯลฯ บ้าน
  2. ประเภทที่มีลำต้นอยู่เหนือพื้นดินเห็นได้ชัดเจน มีลำต้นสูง ใบเหมือนกล้วยพัด บางประเภทมากถึง 30 ฟุต ใบยาว 6 ฟุต ประเภทนี้ในประเทศไทยในช่วงเวลานี้ที่มีต้นใหญ่ๆรวมทั้งมีดอกหาดูได้ยาก ดังเช่น Strelitzia Nicolai, Strelitzia alba ฯลฯ

ใบ มีสีเขียวเข้ม เนื้อใบเปราะหยาบ มีเส้นใบย่อยขวางกับใบเป็นเส้นบรรทัดตามแนวเฉ ใบรูปรีขอบขนาน ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบหมดจดไม่มีจะ โคนใบเรียวสอบเข้าพบก้านใบ ก้านใบในช่วงต่อรับจากใบเป็นก้านมนกลม ในตอนเหนือดินราว 1 ฟุต ก้านใบจะแผ่แบนโค้งเข้าพบกันเป็นลักษณะกาบ ก้านใบยาวราว 2-3 ฟุต ตอนใบยาวราวๆ 1-2 ฟุต ขนาดใบกว้างราวๆ 3-4 นิ้ว

ดอก ต้นปักษาสวรรค์จะเริ่มให้ดอกเมื่ออายุราวๆ 3-6 ปี แต่ว่าจะไม่มีดอกจวบจนกระทั่งมีใบอย่างน้อยที่สุดปริมาณ 10 ใบ เมื่อมีดอกต้นปักษาสวรรค์จะแทงก้านดอกเป็นลำกลมขึ้นมาจากกาบโคนใบ สูงมาเหนือกอดอกออกเป็นช่อในส่วนปลายของก้านดอก ดอกต้นปักษาสวรรค์ช่อหนึ่งๆจะมีดอกรวมอยู่ในกาบรองดอกเดียวกันตั้งแต่ 3-7 ดอก กาบรองดอกมีลักษณะเหมือนกาบของหัวปลี

สีของดอกรวมทั้งกาบรองดอกนี้ในแต่ละประเภทจะมีสีที่ไม่เหมือนกันออกไป ในดอกหนึ่งๆมีกลีบรูปใบหอกปลายแหลม 3 กลีบ กลีบหนึ่งๆยาวราวๆ 2.5-3 นิ้ว เกสรตัวผู้มีลักษณะเหมือนลูกศรช่วงปลายสุดของท่อเกสรตัวผู้เป็นส่วนของเกสรตัวเมียซึ่งมีสีน้ำตาลอ่อนดูเหมือนรูปแบบของส่วนแหลมที่สุดของปลายลูกศรนั่นเอง ดอกต้นปักษาสวรรค์ ช่อหนึ่งๆเมื่อบานสุดกำลังจะยาวได้ตั้งแต่ 4-8 นิ้ว ลักษณะการบานของต้นปักษาสวรรค์เหมือนนกเกาะหรือรูปแบบของผู้กระทำรีดนิ้วมือ ดอกจะบานจากโคนไปพบปลาย บ้าน

ต้นไม้ทนแดด กับต้นปักษาสวรรค์

เม็ด กลม เปลือกดก ผิวเรียบวาว

การขยายพันธุ์ แยกหน่อหรือเพาะจากเม็ด (หากอยากได้ปริมาณต้นมากมาย) ขั้นตอนการให้เม็ดผลิออกเร็วขึ้น โดยการนำเม็ดแช่น้ำร้อน 100°c ตรงเวลา 1 วัน ก่อนนำไปปลูก 7-10 วัน

ภาวะสภาพอากาศที่ถูกใจ ต้นปักษาสวรรค์ถูกใจขึ้นในที่ที่โล่งแจ้ง อยากได้แสงสว่างมากมายทั้งวัน ลมสงบปรารถนาน้ำในจำนวนที่พอเหมาะพอควรเติบโตก้าวหน้าในดินร่วนซุยผสมทรายที่มีการระบายน้ำดี แล้วก็ดินที่มีปุ๋ยอินทรีย์ เป็นต้นว่า ปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยธรรมชาติ Phuket Villas

ประเภทของต้นปักษาสวรรค์

  1. Strelitzia augusta เป็นประเภทที่มีลำต้นสูงจากพื้นดินเหมือนกล้วยพัด (Ravenala) ลำต้นสูง 18-20 ฟุต หรือบางต้นมากถึง 300 ฟุต ใบยาว 4-6 ฟุต ใบกล้วยมักแตกเป็นริ้ว เนื่องจากถูกลมพัดตีใบแตก ช่อดอกใหญ่สั้น ติดกาบใบติดลำต้น มีกาบช่อดอกที่เรียกว่าbract หรือ spath .ใหญ่แข็งข้างในมีดอกสีขาว
  2. Strelitzia caudata เป็นพืชพื้นบ้านของประเทศรัสเซียและก็ทวีปแอฟริกาใต้ ลักษณะลำต้นคล้ายกับ S.augusta แต่ว่ากาบดอกมีสีชมพู ด้านในมีดอกสีขาว
  3. Strelitzia Nicolai ลำต้นสูงเหมือน S.augusta และก็ S.caudata แม้กระนั้นมีกาบดอกสีแดง กลีบดอกไม้สีน้ำเงินอ่อนคละเคล้าขาว ช่อดอกค่อนข้างจะใหญ่
  4. Strelitzia alba ประเภทนี้มีขนาดกอสูงได้ถึง 10 เมตรทีเดียวแม้กระนั้นช่อดอกกลับเล็กน้อยมาก ดอกเป็นสีเหลืองอ่อนๆเกือบจะขาว กาบรองดอกเป็นสีขาวซีดๆ
  5. Strelitzia parvifolia ขึ้นเป็นกอใหญ่ กอไม่สูงมากสักเท่าไรนักราวๆ 4 ฟุต ไม่มีลำต้นสูงพ้นพื้นดิน ใบกลมเหมือนกก ก้านดอกยาวยกตั้งชันขึ้นทำให้ดอกมองดูเด่น กาบดอกสีเหลืองตัวดอกสีเหลืองม่วง มียอดกลีบดอกไม้สีน้ำเงิน
  6. Strelitzia reginae เป็นพวกที่ไม่มีลำต้น แตกกอก้าวหน้า ก้านใบยาว ตัวใบกว้างมน ขอบของใบห่อเข้าด้านในนิดหน่อย กอสูงราว 3-5 ฟุต เจริญวัยช้า กาบใบมีสีเทาคละเคล้าเขียวรวมทั้งชมพูอ่อนๆใบดกวาวเส้นกึ่งกลางใบมีสีแดงหรือชมพูอ่อนๆดอกยกขึ้น มีก้านดอกยาว มักเป็นช่อดอกเดียวหรือมีสองดอกอยู่บนก้านเดียวกัน กลีบเป็นรูปเรือ สีส้มแก่คละเคล้าม่วง กลีบดอกไม้ในสีส้ม ปลายกลีบแหลมมีสีน้ำเงิน เมื่อเวลาบานสุดกำลังเหมือนนกเกาะที่ก้านดอกหรือที่กาบดอก HOME IN PHUKET
  7. Strelitzia kewensis เป็นชนิดลูกผสมระหว่าง S.reginae กับ S.augusta ดอกมีสีเหลืองอ่อน ที่โคนกลีบสีชมพูอ่อน

ต้นปักษาสวรรค์เป็นพืชที่มีความงดงามโดยยิ่งไปกว่านั้นดอกจะมองคล้ายกับนกที่กำลังบินอยู่บนฟ้า พวกเราจะปลูกไว้เพื่อดูดอกของมันโดยเฉพาะอย่างยิ่ง ใบมีสีเขียวเข้ม ลักษณะรูปใข่ แม้กระนั้นช่วงท้ายใบจะเรียวแหลมคล้ายกับหอก ใบยาวโดยประมาณ 12-16 นิ้ว ตั้งอยู่บนก้านใบที่แข็งแรงยาวราวๆ 17-18 นิ้ว นิยมนำมาปลูกในสวนหย่อมหรือแนวรั้วบ้าน คงทนถาวรก็เลยไม่มีความจำเป็นที่ต้องดูแลมากมายฯลฯไม้เลี้ยงง่ายรวมทั้งปรารถนาแดดทั้งวัน ภูเก็ต วิลล่า

ต้นปักษาสวรรค์ เป็นพืชมีดอก ดอกบางครั้งก็อาจจะออกเป็นดอกผู้เดียว หรือเป็นช่อ ดอกออกมาจากโคนกาบใบ ก้านช่อดอกกลม มีกาบรองดอกรูปเรือรองรับดอกย่อย มีดอกทั้งปี ดอกเมื่อเวลาบานสุดกำลัง จะมีลักษณะเหมือนนกเกาะที่ก้านดอกหรือกาบดอก ถูกใจดินร่วนซุยคละเคล้าทราย ระบายน้ำก้าวหน้า ความชุ่มชื้นสูง แดดรำไร มีดอกก้าวหน้าที่มีอากาศเย็น นิยมใช้ตัดดอก หรือปลูกประดับประดาสถานที่ตกแต่งสวน

ลักษณะทางวิชาพฤกษศาสตร์

ต้นปักษาสวรรค์มีใบเป็นใบโดดเดี่ยว รูปหอกปนขอบขนาน เหมือนใบกล้วย ปลายใบแหลม วัวนมนถึงสอบ ขอบเรียบกว้าง 10 – 15 เซนติเมตร ยาว 30 – 60 เซนติเมตร ก้านใบยาว 30 -60 เซนติเมตร รอบๆช่วงต่อกับแผ่นใบกลมมน โคนก้านใบแผ่แบนเป็นกาบโอบรอบต้น จะเริ่มให้ดอกเมื่ออายุ 3 – 6 ปี ดอกมีทรงเหมือนนกที่กำลังกางปีก บางครั้งก็อาจจะออกเป็นดอกคนเดียว หรือเป็นช่อโดยประมาณ 3 -7 ดอก ออกมาจากโคนกาบใบ ก้านช่อดอกกลม ภูเก็ต วิลล่า

มีกาบรองดอกรูปเรือรองรับดอกย่อย แต่ละดอกมีกลีบเลี้ยงรูปหอกแคบยาว 3 กลีบ รวมทั้งกลีบรูปลูกศร 2 กลีบ ส่วนปลายกลีบห่อชิดกัน มีเกสรเพศผู้แล้วก็เพศภรรยาอยู่ข้างใน ส่วนปลายสุดของลูกศรมียอดเกสรเพศเมียสีน้ำตาลยื่นออกมา เมื่อดอกบานสุดกำลังมีความยาว 8 – 12 เซนติเมตร ทยอยบานจากโคนช่อไปปลายช่อ ผลมีรูปรี จะแห้งแล้วก็แตก ข้างในมีเม็ด 3 เม็ด รูปกลม มีเปลือกดกสีดำ แก้การปลูกเลี้ยง ภูเก็ต วิลล่า